13  Etykiety i tytuły

Tytuł (title), podtytuł (subtitle), etykiety osi (axis labels), etykiety danych (data labels), legenda (legend) i podpis (caption) są częścią wykresu. Dobry tekst nie opisuje wszystkiego, tylko usuwa najważniejsze niejasności: co jest na osiach, jaka jest jednostka, skąd są dane i jaki wniosek warto sprawdzić.

library(tidyverse)
library(here)
library(janitor)
library(lubridate)
library(ggrepel)

source(here("R", "theme_course.R"))
theme_set(theme_course())

13.1 Tytuł mówi, jak czytać wykres

Tytuł nie musi być nazwą typu wykresu. Lepszy tytuł podpowiada, na co spojrzeć, a podtytuł dopowiada zakres danych lub sposób obliczenia.

climate <- readr::read_csv(here("datasets", "climate_change.csv"), show_col_types = FALSE) |>
  mutate(date = lubridate::ymd(date))

climate |>
  ggplot(aes(x = date, y = co2)) +
  geom_line(colour = "#0072B2", linewidth = 0.8) +
  scale_y_continuous(labels = scales::label_number(suffix = " ppm")) +
  labs(
    title = "Stężenie CO₂ rośnie przez cały okres obserwacji",
    subtitle = "Miesięczne pomiary od 1958 roku",
    x = NULL,
    y = "Stężenie CO₂",
    caption = "Źródło: datasets/climate_change.csv"
  )

Rysunek 13.1: Stężenie CO₂ w czasie z tytułem interpretacyjnym.

13.2 Etykiety osi są miejscem na jednostki

Jeżeli jednostka jest w tytule, odbiorca musi jej szukać. Jeżeli jest przy osi, jest widoczna dokładnie tam, gdzie odczytywana jest wartość.

bike <- readr::read_csv(here("datasets", "bike_share.csv"), show_col_types = FALSE) |>
  mutate(
    temp_c = temp * 41,
    season = factor(
      season,
      levels = 1:4,
      labels = c("Zima", "Wiosna", "Lato", "Jesień")
    )
  )

bike |>
  ggplot(aes(x = temp_c, y = total_rentals, colour = season)) +
  geom_point(alpha = 0.68, size = 2.1) +
  scale_colour_course_d(name = "Sezon") +
  scale_x_continuous(labels = scales::label_number(suffix = "°C")) +
  scale_y_continuous(labels = scales::label_number(big.mark = " ")) +
  labs(
    title = "Cieplejsze dni zwykle mają więcej wypożyczeń",
    subtitle = "Temperatura jest przeskalowana do stopni Celsjusza",
    x = "Temperatura",
    y = "Liczba wypożyczeń rowerów",
    caption = "Źródło: datasets/bike_share.csv"
  )

Rysunek 13.2: Etykiety osi z jednostkami dla wypożyczeń rowerów.

13.3 Bezpośrednie etykiety serii

Gdy na wykresie jest kilka linii, bezpośrednie etykiety (direct labels) często są czytelniejsze niż legenda. Etykieta przy końcu linii skraca drogę wzroku między kolorem a nazwą serii.

stocks_index <- readr::read_csv(here("datasets", "stocks_cleaned.csv"), show_col_types = FALSE) |>
  janitor::clean_names() |>
  select(-any_of("x1")) |>
  filter(name %in% c("AAPL", "AMZN", "MSFT")) |>
  arrange(name, date) |>
  group_by(name) |>
  mutate(close_index = close / first(close) * 100) |>
  ungroup()

stock_ends <- stocks_index |>
  group_by(name) |>
  slice_max(date, n = 1, with_ties = FALSE) |>
  ungroup()

stocks_index |>
  ggplot(aes(x = date, y = close_index, colour = name)) +
  geom_line(linewidth = 0.8) +
  ggrepel::geom_text_repel(
    data = stock_ends,
    aes(label = name),
    nudge_x = 80,
    direction = "y",
    hjust = 0,
    segment.color = NA,
    show.legend = FALSE
  ) +
  scale_colour_course_d(guide = "none") +
  scale_y_continuous(labels = scales::label_number(suffix = " pkt")) +
  coord_cartesian(clip = "off") +
  labs(
    title = "Etykiety przy liniach mogą zastąpić legendę",
    subtitle = "Cena zamknięcia przeliczona do indeksu 100 w pierwszym dniu obserwacji",
    x = NULL,
    y = "Indeks ceny zamknięcia",
    caption = "Źródło: datasets/stocks_cleaned.csv"
  ) +
  theme(plot.margin = margin(8, 48, 8, 8))

Rysunek 13.3: Indeks cen akcji z etykietami bezpośrednimi.

13.4 Etykiety punktów tylko dla wybranych obserwacji

Etykiety danych są kosztowne wizualnie. Jeżeli podpiszemy każdy punkt, wykres przestanie działać. Lepiej wybrać obserwacje, które odpowiadają na pytanie albo są ważnymi wyjątkami.

nba <- readr::read_csv(here("datasets", "nba.csv"), show_col_types = FALSE) |>
  filter(minutes > 0) |>
  mutate(conference = recode(conference, East = "Wschód", West = "Zachód"))

top_scorers <- nba |>
  slice_max(points, n = 8)

nba |>
  ggplot(aes(x = assists, y = points, colour = conference)) +
  geom_point(alpha = 0.55, size = 2) +
  ggrepel::geom_text_repel(
    data = top_scorers,
    aes(label = player),
    size = 3,
    min.segment.length = 0,
    box.padding = 0.35,
    show.legend = FALSE
  ) +
  scale_colour_course_d(name = "Konferencja") +
  labs(
    title = "Etykiety danych wybieramy, a nie rozsypujemy automatycznie",
    subtitle = "Podpisano 8 zawodników z największą liczbą punktów",
    x = "Asysty",
    y = "Punkty",
    caption = "Źródło: datasets/nba.csv"
  )

Rysunek 13.4: Wybrane etykiety punktów dla zawodników NBA.

13.5 Podpis i tekst alternatywny

Podpis (caption) podaje źródło, ograniczenia albo sposób obliczenia. Tekst alternatywny (alt text) opisuje najważniejszą informację z wykresu osobie, która nie widzi obrazu. W Quarto tekst alternatywny dodajemy przez opcję fig-alt.

medals_total <- readr::read_csv(
  here("datasets", "medals_by_country_2016.csv"),
  show_col_types = FALSE
) |>
  rename(country = `...1`) |>
  mutate(total = Bronze + Gold + Silver) |>
  slice_max(total, n = 8) |>
  mutate(country = forcats::fct_reorder(country, total))

medals_total |>
  ggplot(aes(x = total, y = country)) +
  geom_col(fill = "#0072B2", width = 0.72) +
  labs(
    title = "Największe kraje medalowe warto pokazać jako ranking",
    x = "Liczba medali",
    y = NULL,
    caption = "Źródło: datasets/medals_by_country_2016.csv; pokazano 8 krajów z największą liczbą medali"
  )

Rysunek 13.5: Przykład wykresu z podpisem i tekstem alternatywnym zapisanym w opcji chunku.

13.6 Krótka lista kontroli

• Tytuł mówi wniosek lub pytanie, nie tylko typ wykresu.
• Podtytuł podaje zakres, filtr albo metodę obliczenia.
• Etykiety osi mają jednostki.
• Legenda ma nazwę zrozumiałą poza kodem.
• Podpis wskazuje źródło danych.
• Tekst alternatywny streszcza główną informację z wykresu.

13.7 Zadanie

Weź wykres, który już masz. Dodaj tytuł, podtytuł, kompletne etykiety osi, podpis, tekst alternatywny i dwie celowe etykiety danych. Usuń każdy tekst, który nie pomaga odczytać wykresu.